İsrail devlet televizyonu KAN'ın haberine göre, Trump'ın ABD'de ara seçimlerin yapıldığı gün duyurduğu "beklenmedik" karar, İsrail Savunma Bakanlığı ve ordu kademelerinde şaşkınlığa neden oldu. Adı açıklanmayan üst düzey bir İsrailli güvenlik yetkilisi, Amerikalılarla sürekli temas halinde olduklarını ancak bu açıklamayı özellikle o gün beklemediklerini belirtti.
Yetkili, ilgili teknik ve uzman makamlara henüz resmi bir tebligat ulaşmadığını, kararın olası askeri ve finansal sonuçlarını değerlendireceklerini kaydetti. Yedioth Ahronot gazetesi de İsrail Maliye Bakanlığının kararı önceden bilmediğini ve gelişmenin bakanlıkta şaşkınlıkla karşılandığını yazdı.
Güvenlik anlaşmasına ilişkin iddialar
Tel Aviv'deki güvenlik ve ekonomi çevrelerinde, Trump'ın asıl hedefinin ABD'nin İsrail'e her yıl sağladığı 3,8 milyar dolarlık güvenlik yardımını ve 2028 sonuna kadar geçerli ikili güvenlik anlaşmasını tamamen sona erdirmek olduğu ileri sürüldü.
Trump daha önce yaptığı açıklamada, İsrail'e sağlanacak 4 milyar dolarlık yardımın durdurulacağını belirterek "Artık İsrail'e para vermeyeceğiz." demişti. Yardımın yıl sonuna kadar kesilmesi konusunda mutabık kalındığını söyleyen Trump, acil ihtiyaç halinde ABD'nin İsrail'e destek verebileceğini de eklemişti. Netanyahu ise 23 Ekim'de, milyarlarca dolarlık ABD yardımına atıfla bu yardımların artık sürmeyeceğini ve sürecin bir zaman meselesi olduğunu ifade etmişti.
Muhalefetten tepki
İsrailli muhalif lider Yair Golan, X hesabından yaptığı paylaşımda Netanyahu'nun hanesine bir başarısızlık daha yazdırdığını savundu. Golan, yardımın kesilmesinin İsrail'in güvenliğine ve yaşam kalitesine ağır darbe olduğunu, güvenlik ihtiyaçlarının finansmanının tamamen İsrail halkının sırtına yükleneceğini belirtti.
Golan, kararın savunma harcamalarının zirve yaptığı, silah stoklarının takviye edilmeye çalışıldığı ve İran saldırılarının ardından hava savunma sistemlerinin yıprandığı bir dönemde geldiğine dikkat çekti. Sorumlu bir başbakanın yardımı sonlandırmak yerine artırmak için mücadele etmesi gerektiğini ifade eden Golan, Netanyahu'nun güvenlik ve ekonomi krizini derinleştirdiğini öne sürdü.
Anlaşmanın geçmişi
İsrail ile ABD arasında ilk kez 1998'de imzalanan güvenlik anlaşması yaklaşık 10'ar yıllık aralarla yenilendi. ABD, 1998'deki dönemde 21,3 milyar dolar, 2008'de 32 milyar dolar, 2016'daki anlaşmada ise 38 milyar dolar askeri yardım yapmayı kabul etmişti. 2016 anlaşması kapsamındaki 38 milyar doların 33 milyar doları askeri teçhizat alımına, 5 milyar doları ise füze savunma sistemlerine ayrılmıştı.
