Birleşik Arap Emirlikleri İklim Değişikliği ve Çevre Bakanlığı, bir tankerden sızan petrol nedeniyle Ümmü'l-Kayveyn Emirliği'ndeki bazı plajların geçici olarak kapatıldığını duyurdu. Yetkililer, çevresel etkileri kontrol altına almak için çalışma yürütüyor. Sızıntının İran saldırılarıyla bağlantılı olup olmadığı henüz doğrulanmadı. Olay, dünyanın en hassas ve benzersiz deniz sistemlerinden biri olan Basra Körfezi'nin karşı karşıya olduğu risklerin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Uydu verileri yüzey petrolünde artışa işaret ediyor
Aylardır kargo gemileri ve petrol tankerleri, Basra Körfezi ile Umman Körfezi arasındaki petrol ve gaz taşımacılığı için hayati önemdeki Hürmüz Boğazı'nda hedef alınıyor. Güney Florida Üniversitesinde savaşın etkilerini uzaktan analiz eden uydu oşinograflarından Brian Barnes, hedef alınan bazı büyük gemilerde çarpma noktasından yüzlerce kilometre uzağa uzanan uzun süreli duman ve sızıntı izleri gözlemlediklerini belirtti.
Basra Körfezi uzun süredir petrol kirliliğinden etkileniyor. Ancak Barnes ve diğer bilim insanlarının, çatışmaların yoğun olduğu Mart 2026 ile geçen yılın aynı dönemini karşılaştıran çalışması keskin bir artışa işaret ediyor. Barnes, büyük bir çatışma olmayan dönemlere göre bölgede iki kat daha fazla yüzey petrolü tespit ettiklerini söyledi. Uydu görüntülerinin yalnızca yüzeydeki petrolü gösterebildiğini, petrolün kalınlığını ortaya koyamadığını da ekledi.
Yaban hayatı ve içme suyu risk altında
Çatışma bölgesine fiziksel erişimin sınırlı olması, deniz yaban hayatı üzerindeki etkinin değerlendirilmesini zorlaştırıyor. Körfez; birçok deniz kaplumbağası türüne, yüzlerce balık türüne ve dünyanın en büyük ikinci dugong popülasyonuna ev sahipliği yapıyor. Nova Güneydoğu Üniversitesi profesörü Bernhard Riegl, dünyanın en büyük balina köpekbalığı topluluklarından birinin Katar ile İran'ın birleştiği Güney Pars petrol sahası yakınında ortaya çıktığını söyledi. Kumlu açık deniz adaları, deniz çayırları, mangrov ormanları ve mercan resifleri bölgeyi yuvalama ve üreme için elverişli kılıyor; ancak savaş geleneksel olarak üreme mevsimi olan ilkbaharda şiddetlendi.
Birleşik Arap Emirlikleri Dışişleri Bakanının Doğa Özel Elçisi Rezan Halife el-Mübarek de bu yılın başında yayımlanan bir makalesinde Körfez'e yönelik saldırıların sona ermesini istedi. El-Mübarek, hasarın maliyetinin hesaplanabileceğini, ancak ekosistem ve tür kayıplarının hesaplanamayacağını, bozulan sistemlerin düzelmeyebileceğini belirtti.
Kirlilik, Körfez'de kendine özgü zorluklar doğuruyor. Su kütlesi nispeten sığ; en derin bölgeler yaklaşık 110 metre ve yüzölçümü küçük. Açık okyanusa tek bağlantı Hürmüz Boğazı olduğundan kirleticiler kolayca dağılmıyor veya seyrelmiyor. Riegl, girişin İran tarafında suya düşen bir damla petrolün bir yıl sonra Kuveyt'te, iki yıl sonra ise Körfez'in Umman tarafında olacağını anlattı. Riegl ayrıca 1991 Körfez Savaşı'nı hatırlatarak, Kuveyt'te yüzlerce petrol kuyusunun ateşe verilmesinin bölge genelinde çevresel felakete yol açtığını, Suudi Arabistan'ın birçok yerinde kum kazıldığında hâlâ eski petrole rastlandığını söyledi.
Bir diğer endişe, on milyonlarca Körfez sakininin deniz suyunu içme suyuna çeviren arıtma tesislerine bağımlı olması. Körfez İşbirliği Konseyi'ni oluşturan altı ülke, dünyadaki arıtılmış suyun yaklaşık üçte birini üretiyor. Bahreyn ve Kuveyt ise içme suyu için neredeyse tamamen arıtmaya bağlı. Petrol kirliliği bu tesislere zarar vererek su tedarikini tehlikeye atabilir.
İklim araştırmaları açısından da önem taşıyor
Basra Körfezi'ndeki hasarın beklenmedik sonuçlarından biri, bilim insanlarının iklim değişikliğinin okyanuslar üzerindeki etkisine dair anlayışını zayıflatma ihtimali. Riegl, Körfez'in yüksek sıcaklıklarının deniz tropiklerinde 2100 civarında beklenen seviyelerde olduğunu söyledi. Körfez'in dünyadaki denizler arasında en değerli genetik özelliklerden bazılarına sahip olduğunu, gereken uyumun büyük bölümünün burada zaten sağlandığını ifade etti. Yüzyıl sonunda okyanusların nasıl görüneceğinin merak edilmesi hâlinde bakılacak yerin Körfez olduğunu da sözlerine ekledi.
