ABD'de ara seçimler kapsamında Kongre sandalyelerinin yanı sıra eyalet yönetiminin en üst makamı olan valilik koltukları için de yoğun bir rekabet yaşanıyor. Siyasi bilgi platformu Ballotpedia'nın verilerine göre 36 eyaletteki seçmen, gelecek dönemde görev yapacak valileri belirlemek için sandık başına gidecek.
Valilik seçiminin yapılacağı eyaletler arasında Alabama, Alaska, Arizona, Arkansas, California, Colorado, Connecticut, Florida, Georgia, Hawaii, Idaho, Illinois, Iowa, Kansas, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Nebraska, Nevada, New Hampshire, New Mexico, New York, Ohio, Oklahoma, Oregon, Pennsylvania, Rhode Island, South Carolina, South Dakota, Tennessee, Texas, Vermont, Wisconsin ve Wyoming yer alıyor. Diğer eyaletlerde valilik seçimleri daha önceki yıllarda yapıldığı ve mevcut valilerin görev süreleri henüz dolmadığı için oylama düzenlenmeyecek.
Güç dengesi eşit
Seçim öncesinde ülke genelinde 26 Cumhuriyetçi ve 24 Demokrat vali görev yapıyor. Sandık kurulacak 36 eyalette ise tablo tamamen eşit: 18 eyaletin başında Demokrat, 18 eyaletin başında Cumhuriyetçi vali bulunuyor. Bu nedenle sonuçların iki parti arasındaki dengeyi doğrudan etkilemesi bekleniyor.
Aynı gün eyalet meclisi seçimleri de yapılacağı için sonuçlar, bir partinin hem valiliği hem de meclisin iki kanadını elinde tuttuğu "Trifecta" dengelerini de değiştirebilir. Eyalet bütçeleri, eğitim müfredatı ve oy kullanma yasaları gibi vatandaşların günlük yaşamını ilgilendiren alanlarda karar alan valilik makamları, bu yüzden Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasında sert bir yarışa sahne oluyor.
Görevi bırakan valiler
Demokrat cephede California'da Gavin Newsom, Kansas'ta Laura Kelly, Michigan'da Gretchen Whitmer, Maine'de Janet Mills ve New Mexico'da Michelle Lujan Grisham dönem sınırı nedeniyle görevi devredecek. Minnesota Valisi Tim Walz ile Wisconsin Valisi Tony Evers ise yeniden aday olmayacaklarını açıkladı.
Cumhuriyetçi tarafta Florida'da Ron DeSantis, Georgia'da Brian Kemp, Ohio'da Mike DeWine, Alabama'da Kay Ivey, Alaska'da Mike Dunleavy, Oklahoma'da Kevin Stitt, South Carolina'da Henry McMaster, Tennessee'de Bill Lee ve Wyoming'de Mark Gordon yasal sınırlar nedeniyle yeniden aday olamıyor. Iowa Valisi Kim Reynolds ise emekliye ayrılıyor.
Kilit eyaletlerde adaylar ve referandumlar
Ohio'da Cumhuriyetçilerin adayı olarak eski başkan aday adayı Vivek Ramaswamy öne çıkarken, Demokratlar eski eyalet sağlık direktörü Amy Acton'ı aday gösterdi. Önemli "salıncak eyaletlerden" Georgia'da Demokratlar eski Atlanta Belediye Başkanı Keisha Lance Bottoms'u, Cumhuriyetçiler ise Rick Jackson'ı sahaya sürüyor. California'da eski Sağlık Bakanı Xavier Becerra liderliğindeki Demokratlar kalelerini korumayı hedeflerken, Florida'da Temsilciler Meclisi üyesi Byron Donalds muhafazakar çizginin devamı için yarışıyor.
Seçmenler valilerin yanı sıra bazı eyaletlerde referandumlarda da oy kullanacak. California ve Colorado başta olmak üzere birçok eyalette konut krizine çözüm arayan emlak vergisi sınırlamaları ve gelir vergisi düzenlemeleri oylamaya sunulacak. Arizona ve West Virginia gibi eyaletlerde ise oy kullanabilmek için ABD vatandaşı olma şartının anayasaya eklenmesi oylanacak. Valilik yarışlarının, 2028 ABD Başkanlık Seçimleri öncesinde partilerin sahadaki dinamizmini göstermesi açısından da önemli olduğu düşünülüyor.
