Yaklaşık 18 milyon emekliyi ilgilendiren Ocak 2027 artışı için iki aşamalı bir model üzerinde çalışıldığı öğrenildi. İlk aşamada enflasyon farkına refah payı veya seyyanen artış eklenmesi, ikinci aşamada ise düşük gelirli emeklilere kira, yakıt ve ulaşım için nakit destek sağlanması planlanıyor.
Refah payında farklılaştırma öngörülüyor
Hazırlanan etki analizlerinde emeklilerin çalışma durumu, gelir seviyesi ve bölgesel ihtiyaçları ayrı ayrı inceleniyor. 65 yaş üstü, çalışmayan ve dar gelirli emekliler ile en düşük aylığı alanların desteklerde öncelikli gruplar arasında yer alması bekleniyor.
Değerlendirilen ilk seçenek, enflasyon farkının üzerine refah payı eklenmesini kapsıyor. Ancak bu payın tüm emeklilere aynı oranda verilmesi düşünülmüyor. Prim gün sayısı, çalışma süresi ve aylık tutarı, farklılaştırmada kullanılabilecek ölçütler arasında yer alıyor. Analizlere göre 65 yaş üstü çalışmayan düşük gelirliler ile en düşük aylığı alanlar daha yüksek refah payından yararlanabilecek.
Bu grupların ardından gelir düzeyi düşük emeklilere ihtiyaçlarına göre kira, yakıt ve yol desteği verilmesi planlanıyor. Yardımların nakit olarak ödenmesi ve farklı ölçütlere bağlanması üzerinde duruluyor.
Seyyanen artış seçeneği ve maliyet
İkinci formülde seyyanen artış değerlendiriliyor. Bu yöntemde aylık tutarından bağımsız olarak 18 milyon emekliye aynı miktarda artış yapılması öngörülüyor. Sabit tutarlı artışın, oran bakımından en düşük aylığı alanlara daha yüksek katkı sağlaması bekleniyor. Bu modelde de düşük gelirli ve 65 yaş üstü çalışmayan emeklilere nakit ek ödeme yapılması planlanıyor.
Yüksek bütçe maliyeti nedeniyle 15 bin liralık seyyanen artışın mevcut seçenekler arasında en zayıf ihtimal olduğu belirtiliyor. Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GEDAT) ise genel kapsamlı bir proje olarak ele alındığından, sistemin yalnızca emeklilere uygulanması yerine emekliler için ayrı bir ek ödeme modeli üzerinde duruluyor.
Emekli sayıları ve sonraki adımlar
Türkiye'de 27,5 milyon prim ödeyen çalışan ile 18 milyon emekli bulunuyor. 65 yaş üstü emeklilerin sayısının yaklaşık 8 milyon olduğu tahmin ediliyor; bu grubun kayıtlı çalışan ve çalışmayan olarak ayrıldığı etki analizlerinin tamamlandığı ifade ediliyor. En düşük emekli aylığını alanların sayısı ise 5 milyon 17 bin düzeyinde ve bu rakamın yılbaşından sonra artması bekleniyor.
Planlanan modelde önce tüm emekliler için ortak bir alt sınır belirlenmesi öngörülüyor. Ardından en düşük aylığı alanlara yönelik ek ödeme seçenekleri ele alınacak. Refah payı veya ek ödeme uygulamasına geçilmesi halinde destekler farklı ölçütlere göre değişebilecek. Aylık bağlama oranları (ABO) da yürütülen incelemelerin kapsamında yer alıyor.
