Kolombiyalı Melisa Gaona, çocukluğundan beri çektiği ağrıların uzun süre ciddiye alınmadığını anlatıyor. Leğen kemiği bölgesindeki şiddetli ağrılar nedeniyle defalarca acil servise başvuran genç kadın, şikâyetlerinin hayati tehlike oluşturmadığı gerekçesiyle geri gönderildi. Bazı doktorlar ise onun hasta numarası yaptığını ya da abarttığını öne sürdü.
26 yaşındaki Gaona, yirmi yıl boyunca doktordan doktora gitti. Belirtileri sırasıyla apandisite, hormon dengesizliğine ve kansere bağlandı. Onlarca kez yoğun bakıma yattı, yedi ameliyat geçirdi. Sonunda ağrıların nedenini bulmak için yapılan bir ameliyatta ileri derecede endometriozis tanısı kondu.
Tanı sürecindeki gecikme
Endometriozis, rahmin iç yüzeyini kaplayan dokuya benzer bir dokunun vücudun başka bölgelerinde büyümesiyle ortaya çıkan, kesin tedavisi bulunmayan kronik bir hastalık. Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı Raquel Magalhães'e göre hastalık yaklaşık her 10 kadından birini etkiliyor. Buna rağmen bir hastanın uygun tedaviye başlaması genellikle sekiz yıl sürüyor; bu süreçte hasta dört gereksiz ameliyat geçiriyor ve 10 farklı uzmana başvuruyor.
Magalhães, sorunun bir nedeninin kadınların yemek yeme, idrar yapma, dışkılama ve cinsel ilişki sırasında çekilen ağrıyı olağan görmesi olduğunu söylüyor. Uzman, kadınların acı çekmenin kadın olmanın bir parçası olduğuna inandırıldığını ifade ediyor.
Gaona'nın şikâyetleri beş yaşında başladı, ilk âdet döneminde ağırlaştı. Ona bu ağrıların normal olduğu söylendi. Genç kadın, ailesinin bile kendisine inanmadığını belirtiyor. Hastalık, günlük işlerini zorlaştırdı ve tıp okuma hayalini de engelledi.
Ötenazi talebi ve hukuki süreç
Gaona, hastanede geçirdiği özellikle ağır bir 30 günün ardından geçen yıl 31 Temmuz'da tıbbi ötenazi talebinde bulundu. Bunu yaşamak istemediği için değil, acı çekmeye devam etmek istemediği için yaptığını söylüyor. Kolombiya'da onurlu ölüm anayasal bir hak olarak kabul ediliyor ve ülke, ötenaziyi yasal düzenlemeye bağlayan ilk Latin Amerika ülkesi oldu. Mahkemeler 2021'de, talepte bulunan kişinin ölümcül bir hastalığın son evresinde olması şartını kaldırdı. Sağlık Bakanlığı verilerine göre 2024'te 350'den fazla ötenazi işlemi gerçekleştirildi; bu sayı başvuruların yaklaşık yüzde 30'una denk geliyor.
Gaona'nın aktardığına göre San José Hastanesi'nin sağlık kurulu, tüm tedavi seçeneklerinin henüz denenmediğine karar verdi. Kurul, rahmin, yumurtalıkların ve fallop tüplerinin alınması gibi kapsamlı cerrahi müdahaleleri önerdi. Kolostomi ve ürostomi işlemlerinin de gerekebileceği belirtildi. Gaona, bir hak savunucusu kuruluşun desteğiyle karara karşı dava açtı.
São Paulo'daki bir hastanenin ağrı tedavisi ekibini koordine eden beyin ve sinir cerrahı Pedro Henrique Cunha, hiçbir hastanın ciddiye alınmak için ölüm talep etmek zorunda kalmaması gerektiğini söylüyor. Cunha, yardımlı ölümün sağlık hizmetlerine erişememenin ya da tanıdaki gecikmelerin karşılığı hâline gelmemesi için dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.
Yurt dışında tedavi ve yeni hedefler
Gaona ve partneri, yurt dışında ameliyat olabilmesi için bağış kampanyası başlattı. Gaona Aralık ayında, hiçbir organı alınmadan hastalıklı dokuların çıkarılması için Hindistan'a gitti. Radyofrekans tedavisi ve sinir blokajları da uygulandı. Gaona, bunun endometriozis belirtilerini önemli ölçüde hafiflettiğini belirtiyor; ancak merkezi sinir sistemi duyarlılığı ve aşırı aktif mesane sendromu gibi diğer rahatsızlıkları sürüyor.
Fizyoterapi programıyla iyileşme sürecini sürdüren Gaona, geride hastalıklı doku kalıp kalmadığının kontrolü için Meksika'da yeni bir ameliyat olmak amacıyla bağış topluyor. Temmuz ayında bir vakıf kuran genç kadın, Kolombiya'daki endometriozis hastalarının haklarını savunmayı ve onların hastalık hakkında bilgi edinmesine yardımcı olmayı hedefliyor.
