Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev bir araya geldi. Görüşmenin ardından ticaretin geliştirilmesi, gümrük işlemlerinde bilgi paylaşımı, sosyal güvenlik alanında işbirliği ve iş dünyasının desteklenmesine ilişkin anlaşmalar imzalandı.
Anlaşmalarla karşılıklı pazar erişim imkanlarının genişletilmesi, ticaret süreçlerinin hızlandırılması ve iş dünyasına yönelik yeni kurumsal işbirliği mekanizmalarının oluşturulması amaçlanıyor. Sosyal güvenlik düzenlemelerinin ise iki ülke vatandaşlarının sosyal haklarının korunmasına yönelik işbirliğini güçlendirmesi bekleniyor.
Ticaret ve yatırım verileri
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre Türkiye'nin Özbekistan'a ihracatı ocak-eylül döneminde 1 milyar 107,5 milyon dolar oldu. En yüksek ihracat 309,4 milyon dolarla kimyevi maddeler ve mamulleri sektöründe kaydedilirken, hazır giyim ve konfeksiyon ile hububat sektörleri artışlarıyla dikkat çekti. İki ülke arasındaki ticaret hacmi geçen yıl 3,1 milyar dolara ulaştı.
Özbekistan'daki Türk yatırımlarının toplam büyüklüğü 8 milyar doları aşıyor. Türkiye, 2024 ve 2025 yıllarında ülkeye en fazla yatırım yapan üçüncü ülke oldu. Özbekistan'da 2 bin 200'den fazla Türk sermayeli şirket faaliyet gösteriyor; Türk müteahhitler ise toplam değeri 9,5 milyar doları aşan 333 proje üstlendi.
İş Dünyasının Desteklenmesine Dair Yüksek Düzeyli Konsey'in kurulmasıyla ortak ticaret ve yatırım projelerinin desteklenmesi, iş dünyaları arasındaki kurumsal işbirliğinin güçlendirilmesi hedefleniyor. Enerji, sanayi, altyapı ve teknoloji başta olmak üzere birçok alanda işbirliğinin geliştirilmesi ile serbest ve özel ekonomik bölgelerde ortak yatırımların artırılması da planlanıyor.
DEİK Başkanı Özgüven'in değerlendirmesi
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-Özbekistan İş Konseyi Başkanı Özgür Onur Özgüven, ilişkilerdeki ilerlemenin verilerle ortaya konduğunu belirtti. Özgüven, Türkiye'nin geçen yıl Özbekistan'a ihracatının 2,05 milyar dolar, ithalatının ise 1,04 milyar dolar olduğunu aktardı. İkili ticaret hacminin 2016'daki 1,3 milyar dolardan 2025'te 3,1 milyar dolara çıktığını vurgulayan Özgüven, son on yılda ticaretin iki katından fazla arttığını söyledi.
Özgüven, iki ülkenin ekonomilerinin birbirini tamamlayan bir yapıya sahip olduğunu ifade etti. Türkiye'nin müteahhitlik, sanayi, tekstil, makine, gıda işleme ve hizmet sektörlerindeki deneyimine; Özbekistan'ın genç nüfusu, doğal kaynakları ve Orta Asya'daki stratejik konumuna dikkat çekti. İş Konseyi olarak Özbekistan Ticaret ve Sanayi Odası ile iş forumları ve ortak toplantılar düzenlediklerini, kasım ayının ilk haftasında Taşkent'te temaslarda bulunmayı planladıklarını kaydetti. Karma Ekonomik Komisyonu Toplantısı ve bir iş forumunun da öngörüldüğünü belirtti.
Özbekistan'ın yatırım süreçlerindeki bürokratik engelleri azaltmaya yönelik reformlarının Türk şirketlerine cazip imkanlar sunduğunu belirten Özgüven, 2030 Stratejisi kapsamında yenilenebilir enerji, altyapı modernizasyonu, dijitalleşme ve sanayi üretiminde büyük ölçekli yatırımlar beklendiğini söyledi.
Türk Devletleri Teşkilatı vurgusu
Özgüven, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) ülkelerinin 2025'te yaklaşık 2,3 trilyon dolarlık GSYH ile dünya ekonomisinin yüzde 2'sini oluşturduğunu, toplam dış ticaret hacminin ise 1,2 trilyon doları aştığını belirtti. Özbekistan'ın TDT ülkeleriyle dış ticaretinin 2017'deki 4 milyar dolardan 2025'te 10,8 milyar dolara yükseldiğini, bu ülkeler arasında en büyük ticaret ortağının Kazakistan, ikincisinin Türkiye olduğunu aktardı.
Mirziyoyev'in ortak üretim merkezleri ve sanayi işbirliğinin geliştirilmesini, Orta Koridor gibi altyapı girişimlerinin hızlandırılmasını, gümrük işlemlerinin basitleştirilmesini ve dijitalleştirilmesini savunduğunu belirten Özgüven, Türk Yatırım Fonu'nun etkin kullanılması ve kaynaklarının yenilenebilir enerji, altyapı, lojistik, sanayi, tarım ve turizm gibi stratejik alanlara yönlendirilmesinin beklendiğini ifade etti.
