2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'ndan yapılan derlemeye göre, ilaç ve tıbbi cihaz sektöründe kamu alımlarının kaldıraç etkisinden yararlanılacak. Böylece küresel pazardaki rekabet gücünün artırılması, ithalat bağımlılığının azaltılması ve arz güvenliğinin sağlanması amaçlanıyor. Bu çerçevede üretim, AR-GE, klinik araştırma, test ve analiz altyapısını geliştirmeye yönelik adımlar atılacak.
Aşı ve biyoteknolojik ilaçlar
Sanayi, kamu ve özel sektör ortaklığında yürütülecek "yeni aşı adayı" projeleri desteklenecek. Bağışıklık kazandırma programındaki aşıların Türkiye'de üretilebilmesi hedefleniyor. Aşıların geliştirilmesi ve üretimine dönük projeler, kamu, özel sektör ve AR-GE ekosistemi paydaşlarının işbirlikleriyle yürütülecek.
Biyobenzer ilaçların üretimi ve geliştirilmesi desteklenecek, öncelikli ilaç teknolojileri ile biyoteknolojik ilaçlar için çağrılar açılacak. İlaca erişimi artırmak amacıyla, patent kuralları gözetilerek koruma süresi yakın zamanda dolmuş veya dolacak biyoteknolojik ilaçların Türkiye'de üretimi için mali ve altyapı destek mekanizmaları oluşturulacak. Deney hayvanları kullanımına yönelik sertifika programları da düzenlenecek.
Kanser tanı kitleri, klinik araştırma ve girişimler
Yerli kanser tanı kitlerinin geliştirilmesi ve prototiplerinin üretilmesi için özel sektörle stratejik işbirlikleri ve proje ortaklıkları kurulacak. Aşı, ilaç, tıbbi cihaz, tanı kiti ve yapay zeka tabanlı sağlık teknolojileri geliştiren girişimlere klinik araştırma süreçlerinde bilimsel danışmanlık verilecek. Protokol, merkez seçimi, gönüllü katılımı, etik kurul ve düzenleyici süreçlerde rehberlik sağlanacak.
Sağlık ve biyoteknoloji girişimleri için hızlandırma merkezi modeli tasarlanacak ve "pilot hızlandırma programı" uygulanacak. Kamu desteğiyle geliştirilen yenilikçi tıbbi cihazların ticarileştirilmesini kolaylaştırmak için kamu alımları etkin biçimde kullanılacak.
Altyapı, teknoloji transferi ve ihracat
Türkiye'nin biyoteknolojik ilaçlarda üretici ve ihracatçı olma hedefine katkı için uluslararası akreditasyona sahip test, analiz, sertifikasyon ve ruhsatlandırma altyapısı oluşturulacak. Aziz Sancar Araştırma Merkezi bünyesindeki laboratuvar için ISO 15189, ISO 20387 ve ISO 27001 standartlarına yönelik hazırlık süreçleri yürütülecek.
Başta savunma sanayisi olmak üzere diğer sektörlerden tıbbi cihaz sektörüne teknoloji transferi sağlayan projeler desteklenecek. TÜBİTAK Sanayi AR-GE Destek Programı ve KOBİ AR-GE Başlangıç Destek Programı çağrılarına sunulan, askeri ve sivil amaçlı yenilikçi teknoloji projelerine öncelik verilecek. Sağlık Vadisi'nin kurulması için yöntemler belirlenecek ve mevzuat çalışmaları yapılacak.
Yurt dışında Türkiye tarafından kurulan veya desteklenen sağlık tesislerinin ilaç, tıbbi cihaz ve sarf malzemesi ihtiyacının yerli üreticilerden karşılanması için dijital tedarik ve izleme sistemi kurulacak. İlaç ihracatındaki kısıtlamaların kaldırılması ve Avrupa Birliği ile karşılıklı tanıma anlaşmalarının hayata geçirilmesi hedefiyle Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna bağlı ihracat kontrolörlük birimleri oluşturulacak.
Sektörün mevcut durumu
Programdaki verilere göre ilaç sanayisinde üretim, yılın ocak-temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 12,2 arttı. İlaç pazarında yılın 8 ayında 1,74 milyar kutu satıldı; satışların değeri 418,4 milyar liraya ulaştı. Yılın 7 ayında yerli ilaçların pazar payı kutu bazında yüzde 92, değer bazında yüzde 52,5 oldu.
Tıbbi cihaz sektöründe ise 2025'te dış ticaret hacmi yaklaşık 4,5 milyar dolar, ihracat 1,3 milyar dolar olarak gerçekleşti. İhracatın ithalatı karşılama oranı bu yılın ilk 5 ayında yüzde 46 olarak kaydedildi.
